75 jaar Nederlandse televisie: John de Mol voert lijst invloedrijkste tv-makers aan

Ter gelegenheid van 75 jaar Nederlandse televisie hebben Rens Muller (De Gooi en Eemlander), mediaspecialist en Telegraaf-columnist Tina Nijkamp, mediaondernemer Peter Contant (hoofdredacteur/uitgever MAX Magazine) en Spreekbuis-uitgever Richard Otto een lijst samengesteld van de meest invloedrijke mediamakers uit de Nederlandse tv-geschiedenis. 

De lijst van vakmediaplatform Spreekbuis en NLZIET, getiteld #TV75, bestaat uit een brede en diverse selectie van presentatoren, producenten, regisseurs en omroepbestuurders die de afgelopen decennia het televisielandschap hebben gevormd. De lijst werd vanavond bekendgemaakt in RTL Boulevard.

Bovenaan de lijst staat John de Mol, die algemeen wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke en succesvolle televisieproducenten en formatontwikkelaars ter wereld. Met bedrijven als Endemol en later Talpa wist hij internationale megahits te creëren zoals Big Brother, The Voice, Deal or No Deal (Miljoenenjacht) en Fear Factor.

Met zijn huidige bedrijf Talpa Studios blijft De Mol zich richten op de ontwikkeling van vooral non-scripted formats die wereldwijd worden verkocht. Ook binnen Nederland is hij sinds de jaren tachtig een dominante kracht in de televisie-industrie en is hij alweer een halve eeuw in de media actief. Zijn bereidheid om te innoveren, risico’s te nemen en formats tijdig van de buis te halen wanneer ze niet werken, maakt hem volgens de samenstellers uniek.

Op de tweede plaats staat André van Duin, die sinds de jaren zeventig uitgroeide tot een van de meest geliefde gezichten op de Nederlandse televisie. Met een indrukwekkende reeks succesvolle programma’s en een opvallende heruitvinding als serieus acteur en presentator op latere leeftijd, blijft hij van grote betekenis. Hij won afgelopen jaren onder meer de Media Oeuvre Award en een Gouden Televizier-Ring. Een carrière van ruim 60 jaar met vooral pieken. Op de derde plaats staat Jan Slagter, die eigenhandig Omroep MAX uitbouwde tot de grootste publieke omroepvereniging. De vierde plaats is voor Mies Bouwman, het eerste grote tv-icoon van Nederland, die nog altijd wordt gezien als ‘de koningin van de Nederlandse televisie’. De vijfde plek is voor Joop van den Ende, die al sinds begin jaren zeventig verantwoordelijk is voor talloze succesvolle producties, waaronder Bassie en Adriaan, Dagboek van een herdershond, Goede Tijden, Slechte Tijden en de Soundmixshow. Ondanks de tegenslagen met commerciële initiatieven als TV10 en Sport7, wist hij hierna met Endemol een wereldwijd succes te bouwen.

Volgens de jury laat de lijst goed zien hoe veelzijdig en invloedrijk de Nederlandse televisie-industrie altijd is geweest en nog altijd is. “Van pioniers tot internationale formatbedenkers en van iconische presentatoren tot vernieuwende producenten: deze lijst van Spreekbuis.nl en NLZIET weerspiegelt 75 jaar innovatie, vermaak en maatschappelijke impact,” aldus de samenstellers.

De volledige lijst is te bekijken op Spreekbuis.nl/tv75

Vanaf vanavond speciale Loeki-filmpjes te zien ter ere van 60 jaar Ster

Vandaag bestaat Ster precies 60 jaar. Om dit bijzondere jubileum te vieren, trakteert Ster de Nederlandse kijker op speciale Loeki de Leeuw-filmpjes in het teken van het 60-jarig bestaan. Deze feestelijke uitingen zijn vanaf vanavond te zien rondom de Ster-reclameblokken op televisie.

Sinds 1965 is Ster uitgegroeid tot een stabiele en betrouwbare partner voor adverteerders die hun boodschap willen verspreiden via de publieke omroep. In de afgelopen zes decennia heeft Ster een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse reclamegeschiedenis. 

Loeki de Leeuw - al decennialang een publiekslieveling - luidt het jubileum in met feestelijke, speciaal voor deze gelegenheid gemaakte filmpjes op televisie. De eerste speciale Loeki-filmpjes zijn vanavond te zien rondom het reclameblok voor het NOS Journaal van 20.00 uur.

Maar dat is niet alles: Ster organiseert ook andere activiteiten om het 60-jarig bestaan samen met het publiek te vieren. Zo kunnen bezoekers op het Media Park meedoen aan een vrolijke fotoactie en een unieke jubileumpuzzel winnen. Ook is in Beeld & Geluid een korte film te zien over zes decennia Ster-reclame bij de publieke omroep.

Ster plaatst deze week op het Media Park in Hilversum een speciaal jubileum-fotoframe. Bezoekers kunnen hier een feestelijke foto maken. Wie zijn of haar foto deelt op social media maakt kans op een speciale legpuzzel, speciaal ontworpen rond het 60-jarig bestaan. 

In samenwerking met Beeld & Geluid is een korte film samengesteld over de geschiedenis van Ster en reclame bij de publieke omroep. De film biedt een blik op zes decennia reclame, van nostalgische klassiekers tot maatschappelijk relevante campagnes, en is vanaf deze week te zien voor bezoekers van het Mediamuseum. 

Hervorming publieke omroep: minder bestuurders, eenvoudiger bestel

Minister Eppo Bruins (OCW) wil de publieke omroep eenvoudiger inrichten. Zo wil hij dat de huidige omroepen opgaan in vier of vijf omroephuizen naast de NOS. Deze omroephuizen komen blijvend in het bestel. De huidige systematiek van erkenning, toetreding en uittreding van omroepen vervalt. Het hebben van een vereniging en een bepaald aantal leden is niet meer verplicht. Bruins wil minder bestuurders, vaste bestuurstermijnen en meer vaste aanstellingen voor medewerkers.

In de gewijzigde Mediawet wordt vastgelegd dat omroepen gezamenlijk de perspectieven, geluiden en behoeften van de samenleving in het aanbod een plek moeten geven.

Omroepen worden op onafhankelijke wijze beoordeeld of zij nieuwe geluiden vertalen in aanbod.
De 11 huidige omroepverenigingen worden ondergebracht in vier of vijf omroephuizen, naast de NOS.
Elk omroephuis krijgt een bestuur en een Raad van Toezicht met maximale zittingstermijnen. Omroephuizen nemen de rol van de huidige omroepverenigingen over. Makers zijn in dienst van het omroephuis dat verantwoordelijk is voor de invulling van het programma-aanbod.
Het budget wordt op een heldere manier verdeeld over minder omroephuizen dan dat er nu omroepen zijn. Hierdoor kunnen meer medewerkers een vast contract krijgen. Omroephuizen en hun makers krijgen meer grip op welke programma’s ze kunnen maken. Dat zorgt voor meer baanzekerheid en daarmee voor sociale veiligheid.

De NTR zal niet in één omroephuis opgaan. In een zorgvuldig vervolgproces zal goed gekeken worden hoe het mooie en waardevolle type aanbod dat door de medewerkers van de NTR gemaakt wordt een plek krijgt in het bestel.

De NPO verdeelt budgetten niet altijd meer op basis van individuele programmavoorstellen. De NPO behoudt een coördinerende rol maar kan deze lichter invullen doordat er minder spelers zijn.

Omroephuizen bepalen net zoals de omroepen nu zelf de inhoud van de programma’s. Zogenoemde buitenproducenten (commerciële bedrijven die niet tot het bestel horen) moeten hun ideeën rechtstreeks bij hen pitchen, dit kan niet langer via de NPO.

Het Commissariaat wordt de enige externe toezichthouder binnen de sector. De enkele toezichttaken die bij de NPO liggen gaan naar het Commissariaat.

Een aantal thema’s moet nog nader worden uitgewerkt, bijvoorbeeld de rolverdeling tussen omroepen en de NPO en de clustering van de huidige ledenomroepen in de omroephuizen. Daarover gaat de minister met de NPO, omroepen, het Commissariaat voor de Media en de Raad voor Cultuur in gesprek. Ook consulteert hij commerciële partijen over de onderwerpen van de hervorming die hen raken.

De minister gaat op 14 april met de Tweede Kamer in gesprek over de voorstellen. In het voorjaar van 2026 gaat een wetsvoorstel om de Mediawet aan te passen in internetconsultatie. De hervorming treedt naar verwachting in 2029 in werking.

Meeste Nederlanders kijken vaker streamingdiensten dan tv

De opmars van streamingdiensten zorgt ervoor dat het aantal mensen met tv-abonnementen ieder jaar een stukje verder daalt. Uit onderzoek van prijsvergelijker Pricewise in samenwerking met Panel Wizard blijkt dat 79 procent van de jongeren onder de 30 jaar meer televisiekijken via streamingdiensten dan via de vaste kanalen op televisie.

Streamingdiensten bestaan al langer, maar het gebruik is vooral de afgelopen jaren enorm toegenomen. Ook het aantal ‘cable cutters’ is hiermee toegenomen. Dit zijn mensen die hun normale televisie opzeggen, omdat ze de voorkeur geven aan streamen.

Het zijn lang niet alleen jongeren meer die minder ‘normale’ televisiekijken. Uit onderzoek van Pricewise blijkt dat 74 procent van de Nederlandse bevolking tussen de 30 en 39 jaar meer televisie kijkt via streamingdiensten dan via vaste kanalen. Ook bij volwassenen tussen de 40 en 49 jaar zien we dat meer dan de helft (58,3 procent) liever televisie kijkt via online platforms dan vaste kanalen. Zelfs een klein deel van de zestigplussers (18,1 procent) kijkt liever naar streamingdiensten dan naar vaste kanalen op de televisie.  

Ook blijkt uit onderzoek dat de meeste Nederlanders meer dan één streamingdienst hebben. Bijna 63 procent (62,8) van de jongeren onder 30 jaar nemen twee of meer streamingdiensten af. Het begint vaak met Netflix, maar ondertussen heeft het merendeel ook een account bij Videoland, Disney+, HBO Max, Prime Video of Viaplay.

Meer streamen lijkt een logische reden om de kabel van de tv-decoder ‘door te snijden’ (cable cutting) en het normale televisieabonnement op te zeggen. Toch overweegt een groot deel van mensen ouder dan 40 het televisieabonnement nog niet op te zeggen (68,6 procent). Iets meer dan een derde van de jongeren onder de 30 jaar (35,4 procent) overweegt ook om het vaste televisieabonnement nog niet op te zeggen. Een televisieabonnement kost gemiddeld 15 euro per maand. Dit is goedkoper dan twee streamingdiensten samen.  
 
Netflix, Videoland en andere streamingdiensten hebben hun prijzen de afgelopen tijd allemaal verhoogd. Twee streamingdiensten samen kosten opgeteld gemiddeld bijna 23 euro per maand voor standaardabonnementen. Waar een basis Netflix abonnement in 2021 nog maar 11,99 euro kostte, betaal je nu 13,99 voor datzelfde abonnement. Netflix is de grootste streamingdienst in Nederland, gevolgd door Videoland. Bijna 50 procent van alle Nederlandse huishoudens heeft een Netflix abonnement. Disney+ is de derde grootste streamingdienst in Nederland. Amazon Prime en Viaplay hebben ook een groot aandeel op de Nederlandse markt.

ACM verbiedt overname Talpa door RTL definitief

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) verbiedt de overname van Talpa door RTL omdat er anders een te machtige partij ontstaat in het medialandschap. De toezichthouder licht zijn eerder genomen besluit vandaag toe.

Als de overname door zou gaan leidt dat tot hogere prijzen voor televisieadvertenties en voor de doorgifte van de zenders via telecommunicatiebedrijven. Uiteindelijk komen die hogere prijzen bij de consument terecht. RTL en Talpa hebben in december nog voorstellen gedaan om de problemen weg te nemen. Maar die oorstellen zijn volgens de ACM onvoldoende.

Als RTL en Talpa samen zouden gaan, hebben adverteerders weinig andere mogelijkheden om op televisiezenders te adverteren. Dat zou betekenen dat RTL/Talpa de prijzen kan verhogen. Daarbij is de Ster met haar reclame op de publieke (NPO)zenders niet in staat voldoende tegenwicht te bieden. Hogere advertentieprijzen leiden uiteindelijk tot hogere prijzen voor consumenten.

Adverteerders en mediabureaus hebben aangegeven dat zij nog steeds grote verschillen zien tussen online advertenties en advertenties op televisie. Zij geven ook aan dat reclame op televisie cruciaal is voor de marketing van producten voor consumenten. Dat betekent dat als de prijzen van televisie-advertenties stijgen, adverteerders niet kunnen uitwijken naar online advertenties. De prijzen van online advertenties houden de prijzen van televisieadvertenties dan ook niet in toom, in ieder geval op dit moment en in de komende jaren. Daardoor zou de combinatie RTL/Talpa de prijzen voor televisiereclame ongestraft kunnen verhogen.

De ACM ziet ook dat bedrijven steeds meer geld besteden aan online reclame. Maar dat gaat meestal niet ten koste van hun advertentiebudgetten voor radio of televisie. De ACM verwacht dat televisiereclame ook komende jaren in Nederland een belangrijke en een zelfstandige markt blijft.

Telecomaanbieders zoals KPN of VodafoneZiggo, nemen commerciële tv-zenders op in hun zenderaanbod. Ze zouden na de overname niet om RTL/Talpa heen kunnen. Dat is nu al lastig, want het opnemen van RTL of Talpa in het zenderaanbod betekent dat consumenten naar een andere telecomaanbieder gaan. Als de overname door zou gaan, dan verslechtert de onderhandelingspositie van telecomaanbieders. De combinatie RTL/Talpa kan na de overname dan ook hogere prijzen rekenen. Dat betekent, zegt de ACM, dat consumenten meer gaan betalen voor een televisieabonnement.