Nieuwe wet voor regionale omroepen aangehouden

Het kabinet houdt het wetsvoorstel voor modernisering van de regionale publieke omroepen voorlopig aan. Er is bij de omroepen op dit moment onvoldoende draagvlak voor de wet. De wet is de juridische uitwerking van plannen die eerder door de omroepen zelf gemaakt zijn. De bezuiniging van 17 miljoen euro gaat wel gewoon door.

Staatssecretaris Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap benadrukt dat regionale omroepen zoveel mogelijk moeten voorkomen dat de aanstaande bezuinigingen neerslaan bij de programmering en de redacties. De omroepen krijgen frictiekostenbudget om de samenwerking waar zij het wel met alle omroepen over eens zijn, mogelijk te maken. Het gaat dan bijvoorbeeld om samenwerking op het gebied van sales en marketing, financiën en personeel.

De komende tijd werkt Dekker met betrokken partijen verder aan het vinden van een oplossing voor de langere termijn. Volgens de staatssecretaris ligt er een goede basis om er met elkaar uit te komen.

Raad van Toezicht nieuwe Regionale Publieke Omroep benoemd

Met de benoeming van een Raad van Toezicht is op 1 juni 2016 de stichting Regionale Publieke Omroep (RPO) van start gegaan. De nieuwe koepelorganisatie gaat uitvoering geven aan een recente wijziging van de mediawet, waardoor de huidige 13 regionale omroepen vanaf 2017 een gezamenlijke concessie krijgen. De RPO voert vanaf dan gezamenlijk beleid voor de gehele regionale omroepsector en zal gezamenlijk worden gefinancierd.

De nieuwe onafhankelijke Raad van Toezicht bestaat uit voorzitter Rein van der Kluit, Babette Aalberts, Daniëlle Jansen Heijtmajer, Maria Henneman en Roeland Stekelenburg en zal op korte termijn een kwartiermaker aanstellen die de concessieaanvraag en de begroting 2017 gaat voorbereiden.

De leden van de Raad van Toezicht zijn via een open procedure door een onafhankelijk bureau geworven.

De voordracht is één op één overgenomen door de staatssecretaris Sander Dekker van OCW.

De nieuwe structuur van de Regionale Publieke Omroep is mede gebaseerd op een plan van de huidige 13 regionale omroepen en moet leiden tot een sterkere publieke regionale journalistiek, een slagvaardigere regionale publieke omroep en meer gezamenlijkheid in het uitvoeren van de regionale publieke taak.

De efficiencyslag is nodig om ook de structurele bezuiniging van 17 miljoen euro per 1 januari 2017 te realiseren. Daarom gaan de 13 regionale omroepen vanaf 2017 intensief samenwerken op het gebied van ondersteunende diensten, terwijl de omroepen in de regio hun belangrijke werk in onafhankelijkheid kunnen blijven doen.

Dekker: 'Met de oprichting van de RPO zetten we een belangrijke stap naar een slagvaardigere regionale omroep. De 13 bestaande regionale omroepen bundelen hun krachten zodat ze maximaal kunnen focussen op waar het echt om gaat: het maken van goede journalistieke producties in het hart van de regio.'

Efficiëntere regionale omroep blijft herkenbaar in de regio

De dertien regionale omroepen gaan hun administratieve taken op één plek onderbrengen, maar regionale redacties blijven per regio zelf bepalen wat ze uit zenden. De nieuw te vormen Regionale Publieke Omroep (RPO) wordt voor alle omroepen verantwoordelijk voor onder meer personeel, financiën en techniek. Met het geld dat deze efficiënte structuur bespaart, kan de bezuiniging van 17 miljoen worden opgevangen. Hierdoor blijft er ruimte voor kwalitatief goede programma’s en kan er geïnvesteerd worden in nieuwe media. Dit is de uitkomst van het overleg tussen de overkoepelende organisatie  van de regionale omroepen (ROOS) en staatssecretaris Dekker (Media). De afspraken zijn vandaag naar de Tweede Kamer gestuurd.

De regionale omroepen hebben eind mei een plan aangeboden aan staatssecretaris Dekker waarin werd beschreven hoe de regionale omroep om wil gaan met het veranderende medialandschap en de bezuinigingen van 17 miljoen euro. ROOS heeft gezegd dat de bezuinigingen zo min mogelijk effect moeten hebben op de programma’s die gemaakt worden. De staatsecretaris ondersteunt dat uitgangspunt. Dekker: “De regionale omroep heeft een hele belangrijke functie, omdat het nieuws om de hoek of in je buurt wordt verteld. Vanuit een eigen regionale identiteit. Dat mag niet verdwijnen en daarom waardeer ik de keuze die er wordt gemaakt. Door te snijden in bestuurslagen kan geïnvesteerd worden in programma's.”

Vernieuwing bij de regionale omroep is noodzakelijk, want net als bij de landelijke publieke omroep heeft de regio te maken met veranderend mediagebruik. Er wordt minder radio geluisterd en tv gekeken en meer gebruik gemaakt van internet en sociale media. Om toekomstbestendig te worden, is er een andere aanpak nodig. Daar kunnen de regionale omroepen nu mee aan de slag. Volgens planning moeten alle veranderingen ingaan in 2017. In de tussentijd blijven de staatssecretaris en ROOS in gesprek over de concrete uitwerking van de plannen.

Regionale omroep investeert met eigen plan in kracht van de regio

De regionale omroepen zien geen reden het eigen plan waarmee men 17 miljoen wil bezuinigen te wijzigen op basis van het gisteren verschenen advies van de Raad voor Cultuur. De Raad pleit daarin voor een soort van BBC-model en een ander type bestuur. Volgens de koepel van regionale omroepen ROOS voorziet het eigen voorstel het beste in een slagvaardige regionale omroep die de regionale verankering niet verloren laat gaan.

 “Wat de Raad voor Cultuur voorstelt is een kopie van het Hilversumse NPO-model, met een landelijk bestuur dat geen enkele binding met de regionale mediabedrijven heeft. Dat is ons teveel een ivorentoren-model,” aldus Jack de Vries, voorzitter van ROOS. “Er is geen enkel draagvlak voor in de sector, waardoor het in de praktijk een niet werkend conflictmodel zal worden. Ons model voorziet juist wel in een slagvaardig bestuur dat binding met de inhoud en regio houdt.”

De oproep van de Raad voor Cultuur tot nauwe samenwerking met andere mediaorganisaties wordt door het ROOS-bestuur omarmd. Met de NOS werken de regionale omroepen aan een gezamenlijk nieuwsprogramma met landelijk/internationaal nieuws aangevuld met een regionaal bulletin. Met de lokale omroepen zijn er verspreid over het land al talloze samenwerkingen waardoor content en kennis worden gedeeld. ROOS wil dat netwerk verder uitbouwen tot een professionele fijnmazige nieuwsvoorziening in het hele land, om de teloorgang van de regionale journalistiek een halt toe te roepen. Met de kranten wil de regionale omroep ook graag samenwerken, maar die behoefte moet wel aan beide kanten bestaan. Dat lijkt vooralsnog niet het geval.

Het idee van de Raad voor Cultuur om de radiostations van de regionale omroep onder te dompelen in een zogeheten syndicatiemodel analoog aan het Belgische Radio 2 (een landelijke zender met regionale spitsblokken) wijzen de omroepen krachtig af. Regionale radio is publieke marktleider in Nederland. ROOS zegt open te staan voor nieuwe modellen, al dan niet collectief toegepast, maar wil niet achteloos een massale groep van miljoenen luisteraars terzijde schuiven.

Het BBC-model waarvoor de Raad pleit gaat er volgens ROOS aan voorbij dat regionale omroepen meer zijn dan nieuwsorganisaties. Achtergronden en evenementen maken de omroepen tot verbindende factor en dat vereist een eigen kanaal op radio en tv. Dat gaat in het BBC-model verloren, waarmee het kind met het badwater wordt weggegooid, aldus ROOS.

De regionale omroepen moeten volgens afspraken in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte II vanaf 2017 in totaal 17 miljoen bezuinigen. De huidige 13 omroepen willen dat opvangen door de organisaties te bundelen tot vijf mediabedrijven die op het gebied van techniek en overhead centraal beleid gaan voeren. Inhoudelijk gaan de omroepen juist fijnmaziger opereren. Het plan van ROOS is vier maanden geleden gepubliceerd. Ondanks de opgelegde bezuinigingen moet het leiden tot verbetering van de regionale journalistiek. De verwachting is dat staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het binnenkort naar de Tweede Kamer zal sturen.

Raad voor Cultuur kritisch over het rapport Het nieuwe publieke regionale mediabedrijf

De Raad voor Cultuur is in een advies aan staatssecretaris Dekker kritisch over het rapport Het nieuwe publieke regionale mediabedrijf: betrokken en betrouwbaar van Stichting Regionale Omroep Overleg en Samenwerking (ROOS). In dit 'voorstel voor een slagvaardige en efficiënte regionale publieke omroep' geeft ROOS invulling aan de opgelegde bezuiniging van 17 miljoen euro en de daaruit volgende herschikking in de organisatie van de regionale omroepen.

De raad is voorstander van een sterke en onafhankelijke regionale omroep en ziet kansen voor de toekomst. Toch legt hij andere accenten dan ROOS. ROOS kiest in haar voorstel voor een nieuw bestuursmodel met een vijfkoppige directie, en met vijf clusters van regionale omroepen met eigen directies en raden van toezicht. Hierdoor wordt een hiërarchische laag toegevoegd. Dit veroorzaakt in de visie van de raad meer bestuurlijke drukte, meer vergader- en overlegtijd en daarmee vertraging in de besluitvorming.

De raad constateert dat ROOS grotendeels vasthoudt aan de bestaande organisaties en de provinciale indeling. Hierdoor zal de inhoudelijke scope gericht blijven op de provincie als geheel. De raad meent, zoals beschreven in Agenda Cultuur (2015), dat de stedelijke regio's en het ommeland centraal moeten staan. Ook blijft samenwerking met de landelijke publieke omroep onderbelicht. Daarnaast concludeert de raad dat ROOS te weinig oog heeft voor samenwerking met lokale publieke en private mediapartijen zoals regionale dagbladen. Hij ziet namelijk juist een gezamenlijke toekomst voor de publieke regionale en lokale omroepen.

De raad adviseert de staatssecretaris ter versterking van de governance het volgende:
1. Het aantal directeuren in de koepel van 5 terug te brengen naar 2,5 of 3 fte's;
2. Geen vijf raden van toezicht op regioniveau in te stellen, maar één sterke raad van toezicht boven de hele organisatie;
3. Per cluster van regionale omroepen één managing editor met een journalistieke achtergrond te benoemen;
4. Per regionale omroep een programma adviesraad in te stellen om contact met de regio te borgen.

De raad is wat betreft televisieprogrammering voorstander van het venstermodel zoals dat gehanteerd wordt bij de BBC. De regionale nieuwsprogramma's zijn daar gekoppeld aan het BBC News uit Londen. Voor Nederland zou dit betekenen dat bij een aantal NOS-Journaals een regionaal journaal wordt geplaatst.

Voor radio kiest de raad voor het Vlaamse model. Hier zijn de regionale omroepen in de nationale zender Radio 2 geïntegreerd. Op de belangrijkste uren wordt in iedere regio een eigen journalistiek programma uitgezonden. Minder druk beluisterde uren worden centraal geproduceerd.

De raad adviseert de staatssecretaris dat ROOS na de bestuurlijke reorganisatie op den duur samen met OLON, de organisatie van lokale omroepen in Nederland, streeft naar een samensmelting van de 13 regionale en 278 lokale omroepen tot mediacentra. Hieraan kunnen verschillende partijen deelnemen: commerciële media, culturele en maatschappelijke organisatie, maar ook burgerinitiatieven en lokale overheden. In een aantal steden (o.a. Zaanstad, Eindhoven en Hilversum) zijn experimenten in die richting gaande. In Limburg is 1Limburg nu al succesvol. Dit is een gezamenlijk initiatief van Media Groep Limburg BV en de regionale omroep L1. In de Achterhoek werkt Regio8 eveneens met veel succes.